Alara Kalesi

Alara Kalesi, Alanya’nın yaklaşık 37 kilometre batısında, Akdeniz kıyısından yaklaşık 9 kilometre içeride ve Alara Çayı’nın kenarında yükselen sarp kayalık tepe üzerinde yer almaktadır. Kale, Alanya–Antalya–Konya güzergâhındaki tarihî ulaşım ve kervan yollarına hâkim stratejik bir konumdadır.

Kalenin ilk yerleşim tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Searchştırmalar, alanın Roma ve Bizans dönemlerinden itibaren kullanıldığını; 12. yüzyılın ikinci yarısında Kilikya Ermeni yönetimi altında önemli bir savunma merkezine dönüştüğünü göstermektedir. Kale, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat tarafından ele geçirilmiş ve 1232 yılında, eski Bizans dönemi kalıntıları korunarak kapsamlı biçimde yeniden imar edilmiştir.

Alara Kalesi’nin temel görevi, Alara Vadisi’nden geçen ticaret yolunu ve yakındaki Alara Hanı’nda konaklayan kervanları korumaktı. Alara Hanı da I. Alaaddin Keykubat tarafından 1231–1232 yıllarında yaptırılmıştır. Kale ve han birlikte, Selçukluların kıyı ile Anadolu’nun iç kesimleri arasındaki ticareti denetleyen askerî ve lojistik sisteminin önemli parçalarını oluşturmuştur.

Sarp araziye uyumlu olarak inşa edilen kale, iç ve dış surlardan oluşan iki kademeli bir savunma düzenine sahiptir. Surlar üçgen ve dikdörtgen planlı burçlarla güçlendirilmiştir. Kayalık tepenin alt kısmından kaleye çıkışı sağlayan, kaya içine oyulmuş ve üstü yer yer tonozlarla kapatılmış 168 basamaklı bir geçit bulunmaktadır. Bu geçidin kaleye ulaşımın yanı sıra kuşatma zamanlarında Alara Çayı’ndan güvenli biçimde su taşınması amacıyla kullanıldığı değerlendirilmektedir.

İçkalede saray veya kasır niteliğinde bir yapı kompleksi, hamamlar ve sarnıçlar bulunmaktadır. Küçük hamamın kubbeli ve ısıtmalı mekânlarında kırmızı ve sarı renkli fresk izleri ile Selçuklu dönemine ait çini parçaları belirlenmiştir. Kalenin kuzey yamacındaki doğal bir mağaranın önünde ise 11–12. yüzyıllara tarihlendirilen, duvar resimli küçük bir şapel ortaya çıkarılmıştır.

Alara Kalesi, Selçuklulardan sonra Osmanlı döneminde de kullanılmaya devam etmiştir. Günümüze surlar, burçlar, kapılar, merdivenli dehliz, hamam ve sarnıç kalıntıları ulaşmıştır. Kale ve çevresi 1999 yılında I. ve III. derece arkeolojik sit alanı olarak tescil edilmiştir. Sarp kayalıklarla bütünleşen mimarisi ve Alara Vadisi’ne hâkim konumuyla, Alanya çevresindeki en etkileyici Orta Çağ savunma yapılarından biridir.