Girne Çeşmesi ve Kazı Alanı

Girne Çeşmesi, Alanya Kalesi’nin Tophane Mahallesi’nde, Kızılkule’nin kuzeybatısında ve Küçük Hamam’ın arkasında bulunan tarihî bir su yapısıdır. Halk arasında Girne veya Girene Çeşmesi adlarıyla bilinen yapı, 13. yüzyıl Anadolu Selçuklu dönemine tarihlendirilmektedir.

Yöresel taşlarla yapılan çeşme, yuvarlak kemerli bir niş biçimindedir. Yapının bir su teknesi bulunur. Alınlık bölümündeki iki satırlık sülüs yazılı Selçuklu kitabesinin çeşmeye ait olmadığı, İçkale kapısından getirilerek buraya yerleştirildiği düşünülmektedir.

Çeşme, kale surlarının dışında bulunan doğal bir kaynaktan beslenmektedir. Sourcetan gelen su, pişmiş toprak künkler aracılığıyla hem çeşmeye hem de yakındaki tarihî hamamın sarnıcına ulaştırılmıştır. Çeşmenin arkasında suyun biriktirilmesi için tuğladan yapılmış bir hazne bulunmaktadır. Kale halkının özellikle ihtiyaç zamanlarında bu çeşmeden su temin ettiği bilinmektedir.

Çeşmenin çevresinde gerçekleştirilen restorasyon ve arkeolojik kazılar sırasında Erken Roma dönemine ait bir onur yazıtı bulunmuştur. Yan taraftaki kazı alanında, Tophane Mahallesi’ne çıkan yaya yolundan çeşmeye doğru inen yedi basamaklı bir merdiven ile bir yapıya ait olduğu değerlendirilen güney ve doğu duvarları kısmen ortaya çıkarılmıştır. Bu buluntular, alanın Selçuklu döneminden daha eski tarihî tabakalar içerdiğini göstermektedir.

Çeşme, 1940 yılında Şükrü Mercan tarafından onarılmış ve bu müdahale sırasında bazı bölümleri beton sıvayla kaplanmıştır. Yapı, 1999 yılında korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Envanter kayıtlarında çeşmenin suyunun içme amacıyla kullanılmadığı belirtilmektedir.

Girne Çeşmesi ve çevresindeki kazı alanı; Alanya Kalesi’nin su dağıtım sistemi, farklı dönemlere ait yerleşim katmanları ve Tophane Mahallesi’ndeki gündelik yaşam hakkında bilgi veren önemli bir kültür mirası alanıdır.