Pisarissos (Esen Tepe) Историяçesi:

Pisarissos Antik Yerleşimi, Alanya’nın kuzeybatısında, Hacılar ile Esentepe mahalleleri arasında bulunan Gavurbeleni Tepesi üzerinde yer almaktadır. Yerleşimin antik çağdaki adı, kalıntılar arasında bulunan bir yazıttan anlaşılmış ve bu nedenle bölge Pisarissos olarak adlandırılmıştır.

Pisarissos’un kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte, günümüze ulaşan kalıntıların Helenistik ve Roma dönemlerine ait olduğu değerlendirilmektedir. Antik yazarlarda adına rastlanmayan yerleşim hakkındaki bilgiler, büyük ölçüde arkeolojik kalıntılara ve yazıtlara dayanmaktadır.

Yerleşimin bulunduğu tepe ve yamaçlar, büyük taş bloklarla örülmüş surlarla çevrilmiştir. Kentin ana giriş kapısı ile savunma kuleleri tepenin batı bölümünde bulunmaktadır. Bu konumu sayesinde Pisarissos’un çevresindeki tarım alanlarını ve ulaşım yollarını kontrol edebilen, doğal savunma avantajına sahip küçük bir yerleşim olduğu düşünülmektedir.

Tepe üzerindeki düzlükte ve yamaçlarda;

• Zeytinyağı üretiminde kullanılan işlikler,
• Konut kalıntıları,
• Agora olarak değerlendirilen açık alan,
• Mezar yapıları,
• Anıtsal nitelikte bir yapı

görülebilmektedir. Özellikle zeytin işlikleri, bölgede zeytin ve zeytinyağı üretiminin yerleşim ekonomisinde önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir.

Akademik çalışmalarda Pisarissos, bağımsız ve büyük bir kentten çok, antik dönemde “kome” olarak adlandırılan kırsal bir köy veya küçük yerleşim şeklinde değerlendirilmektedir. Pisarissos ve Lyrboton Kome, Pamfilya bölgesinde yerleşim türü yazıtlarla belirlenebilen az sayıdaki kırsal merkez arasında gösterilmektedir.

Günümüzde kalıntıların önemli bir bölümü yıpranmış ve bitki örtüsü altında kalmıştır. Buna rağmen sur duvarları, giriş bölümü, zeytin işlikleri ve çeşitli yapı temelleri görülebilmektedir. Pisarissos, Alanya çevresindeki antik dönemde yalnızca büyük kentlerin değil, tarımsal üretime dayalı küçük kırsal yerleşimlerin de önemli olduğunu gösteren değerli bir arkeolojik alandır.